«La regulaziun da lufs stgaffescha problems»

Peter A. Dettling sa fatschenta dapi onns dals animals da rapina gronds, en spezial dal luf. Sin ses viadis tranter auter en il Canada ha el fotografà blers lufs, ma el ha er analisà lur cumportament. Ed er en il chantun Grischun è el ì sin ils fastizs dal luf e ha documentà bleras da sias observaziuns. Sin fundament da quellas e da datas rimnadas ils davos onns tira el uss ina bilantscha sombra da la regulaziun proactiva da lufs durant ils ultims onns en il Grischun. Peter A. Dettling constatescha: «En il Grischun èn morts circa 50 % dals lufs da l’effectiv cumprovà l’onn 2024.» Sin dumonda ha el avertì da quest sistem da regulaziun: «Las sajettadas massivas destabiliseschan las famiglias da lufs en tut il pajais, sveglian novs conflicts ed ignoreschan la voluntad democratica dal pievel.»

Midada radicala dal curs

«Dapi la revisiun da l’Ordinaziun da chatscha federala la fin dal 2023 fa la Svizra ina midada radicala dal curs. Quai che la Confederaziun venda sco via a la coexistenza è in experiment nunscientific ed immens char sin donn e cust dal pajataglia», scriva Peter A. Dettling en ina communicaziun als meds da massa, sa basond sin in’evaluaziun cumplessiva da datas. Las cifras dal Grischun sajan alarmantas: «L’onn 2024 ha la populaziun pers la mesadad da ses effectiv (53 da 106 animals). Ultra da 48 schluppettadas uffizialas chatschan il fraud ed ils accidents la rata en autezzas criticas. Questa strategia è biologicamain nunresponsabla. Sche nus sajettain dus terzs dals lufs pitschens, destruin nus il sistem social da las famiglias dals lufs», declera Peter A. Dettling. En sias explicaziuns sa basa el sin cifras publitgadas da vart uffiziala, vul dir dal chantun Grischun e dalla Kora sco era da communicaziuns da medias uffizialas. La Kora è ina fundaziun incaricada cun dumondas da l’ecologia dals animals da rapina ed il management da la selvaschina.

Regulaziun stgaffescha problems

En sia posiziun tramessa a las medias constatescha Peter A. Dettling che la regulaziun stgaffeschia problems: «L’analisa mussa che schluppettadas sutmineschan savens la protecziun da muntaneras. Lufs giuvens senza orientaziun e senza direcziun dals animals geniturs han plitost la tendenza da stgarpar animals da niz.» Sco exempels numna el las famiglias da lufs dal Beverin e dal Fuorn: «Suenter che famiglias da lufs nunproblematicas èn vegnidas eliminadas, vegnan savens auters lufs pli problematics en il territori.» El constatescha ch’il management dals lufs na funcziunia betg e saja memia char.

Nagina relaziun tar ils custs

Peter A. Dettling ha er analisà las expensas che resultan da la regulaziun da lufs. El pleda dad in’explosiun dals custs: «La lavur dals organs da surveglianza da chatscha en il Grischun en quest connex è s’augmentada da 8628 uras l’onn 2021 sin 18 430 uras l’onn 2024.» El constatescha ch’il dumber da stgarps entras lufs avant la chatscha è sa reducì gia l’onn 2022, pia avant l’introducziun da la regulaziun proactiva. L’onn 2024 sajan crappadas en l’entira Svizra 56 838 nursas tras malsognas u accidents. Il luf saja responsabel per sulettamain dus pertschient da las perditas.

Era la protecziun custa

Pertutgant custs è el dentant era conscient da las expensas per la protecziun da las muntaneras. Sin dumonda da la FMR ha Peter A. Dettling explitgà: «Il custs per la protecziun da las muntaneras èn en tutta cas er auts. Quels daners han dentant in effect positiv. Quai mussa il dumber dals animals stgarpads ch’è sa reducì. La soluziun cun sajettar lufs na po betg esser per semper.» En quest connex regorda Peter A. Dettling a la decisiun dal pievel l’onn 2020: «Il suveran ha refusà da schluccar uschia la protecziun dal luf. La pratica actuala ignorescha il spiert da democrazia.»

In «model svizzer»

Peter A. Dettling pretenda in «model svizzer» per la convivenza cun il luf. Quel duai sa basar sin trais pitgas: Protecziun professiunala e consequenta da muntaneras; perscrutaziun independenta empè da schluppettadas motivadas politicamain; communicaziun e furmaziun transparenta. Peter A. Dettling è persvadì: «In tal ‹model svizzer› na mitigiass betg mo ils conflicts a moda duraivla, mabain chaschunass admiraziun mundiala e promovess il turissem ecologic.»