Terapia per l’olma
Per Tschuncheismas preparan dus chors sursilvans in project communabel tut aparti. Ils chors mischedai Suraua e Surrein presentan l’emprema gada las «Viaspras romontschas». Igl ei ina ovra nova dil cumponist Flavio Bundi. La FMR ha astgau tedlar viaden ed assister ad in’emprova communabla.
«Tut daventa sco Dieus ha giu empermess a siu pievel», contan ils umens. E las dunnas cuntinueschan «Els han predetg: Dieus vul liberar siu pievel». Alternond cuntinuescha l’antifona denter cant unisono dils umens e cant dallas dunnas. Il recitativ che vegn cantaus ei ina bufatga oraziun, in laud Il saxofon cumpletescha e procura pil funs. Gl’instrument intunescha il psalm 146, il chor entra e surpren. Dumengia vargada ei quei chor grond dad 80 persunas seformaus l’emprema gada. Ella casa da scola ad Uors/Lumnezia ein cantaduras e cantadurs da Suraua e da Surrein s’entupai per ina emprova intensiva.
Dar alla tradiziun ina nova fuorma
Quei grond chor mischedau seprepara actualmein pil concert da Tschuncheismas. Igl ei in concert tut special . Dus chors da duas differentas valladas realiseschan in project communabel. Tgei ch’igl ei ha la FMR giu caschun d’udir. Dumengia vargada ha in cantadur resumau il resultat aschia: «Exercitar quei program fa grond plascher». Il chor cun varga 30 vuschs dad umens e bunamein 50 dunnas conta viaspras.
Il project da concert «Viaspras romontschas» culs chors mischedai Suraua e Surrein dat peisa a quellas melodias ed oraziuns dil tard suentermiezgi en baselgia. Il dirigent dil Chor mischedau Suraua, Flavio Bundi, ha creau in’ovra singulara. «Cun quei project vulein nus mussar quella tradiziun che nus enconuschein da vegl enneu e dar ad ella ina nova fuorma moderna», explichescha Valentin Schmed. Il president dil Chor mischedau Surrein meina il medem mument il comite d’organisaziun dil project. Sia dunna Andrea Schmed-Camathias che diregia il chor ha era menau dumengia vargada l’emprova intensiva ad Uors.
Speronza sin pasch
Leu ei era il saxofonist Clau Maissen staus en acziun cul chor. Tier quell’ovra ha el ina rolla centrala. «Cun siu instrument cumbinescha el la profunditad sacrala dallas viaspras cun tuns contemporans e creescha aschia ina punt particulara», descriva Flavio Bundi. Las «Viaspras romontschas», il program da concert ei in’ovra cumplessiva cun tuns harmonics, reflectivs. Duront ch’ins teidla recepesch’ins in messadi, ins resenta ina pasch interna. Cun tedlar survegn’ins ina certa speronza da pasch ed il desider da parter quei sentiment.
La musica ha Flavio Bundi, cumponiu aposta per quei project cun chor, orgla e saxofon, va profund. Il saxofon cun siu tun lom fa la punt, quei instrumentl ha la rolla centrala denton buca la principala, mobein l’integrala ed empalonta. Il concert entscheiva cull’introducziun e la «terapia per l’olma» cuntinuescha cun canzuns che s’integreschan artisticamein. Il program cumbinescha las viaspras cun canzuns e texts adattai. Ina dallas canzuns contan ils umens persuls, ina las dunnas. In meins avon ch’il chor Surrein/Suraua presenta l’ovra survegn’ins gust d’udir l’entira producziun.
«Viaspras romontschas» – in’ovra per chor mischedau, orgla & saxofon, presentan ils chors mischedai Suraua e Surrein sut la direcziun da Flavio Bundi ed Andrea Schmed. Il saxofon suna Clau Maissen. Ils suandonts termins ei fixai: sonda, ils 23 da matg 2026, allas 20.00, ella baselgia claustrala a Glion; dumengia da Tschuncheismas, 24 da mat 2026, allas 18.00, ella baselgia dalla s. Crusch a Cuera, e gliendisgis Tschuncheismas, ils 25-5-2026, allas 16.00, ella baselgia Bruder Klaus ad Oberwil/Zug.
Cu ins cantava mo latin
Tgi che auda quei, s’immaginescha il cant latin d’antruras. Cura ch’ils umens recitavan cantond: «Exortum est in tenebris lumen rectis: * misericors, et miserator, et justus» e las dunnas secundavan: «Jucundus homo, qui miseratur et commodat, disponet sermones suos in judicio: * quia in aeternum non commovebitur». Biars dalla generaziun pli veglia han aunc ell’ureglia quellas viaspras. Ferton che las harmonias ein aunc presentas, ei il lungatg latin restaus nuncapeivels als laics. Ins cantava e recitava latin, capeva denton mo singuls plaids. Malgrad quei muentava il cant meditativ dallas antifonas e dils psalms tuttina, il text restava denton in misteri. Il Secund Concil vatican da 1961 tochen 1964 ha lubiu d’introducir il lungatg dil pievel. Aschia ei il romontsch entraus era ellas baselgias dallas regiuns catolicas da quei lungatg. All’entschatta han biars cartents giu breigia d’acceptar il cant el lungatg dil pievel. Oz eis ei standard, tonpli ch’ins capescha il senn d’in psalm e d’ina antifona. Igl ei in laud, ina meditaziun.
Gust da leger dapli?